jarząb, przegląd, lubuski

To niewielkie drzewo popularnie zwane jarzębiną ,niewątpliwie bardzo ozdobne, możemy podziwiać tylko w niewielu miejscach w Zielonej Górze.

Jarząb pospolity
Sorbus aucuparia

jarząb, jędzrzychowska, przegląd, lubuskiNiegdyś bardzo chętnie sadzone jako drzewo przyuliczne, ze względu na swoje niezaprzeczalne walory. Wiosną jako jedno z pierwszych drzew wypuszcza liście, następnie pokrywa się białymi pachnącymi kwiatami w dużych baldachogronach. Jesienią i zimą ozdobiona jest jaskrawo zabarwionymi owocami przez długi czas pozostającymi na gałązkach. Jej jesienne przebarwienie liści dorównuje klonom czy wiśniom. Jarzębina rośnie naturalnie na terenie całej Polski. Zależnie od gatunku - w górach, na nizinach oraz nad morzem. W naszym mieście można jeszcze odnaleźć bardzo wiekowe egzemplarze jednego z jej gatunków - Sorbus intermedia - jarząb szwedzki, sadzone długo przed II Wojną Światową. Pozostałości takiej alei przyulicznej można zobaczyć w Jędrzychowie przy wylocie na Kożuchów. Pierwsze drzewa rosną w okolicy przystanku autobusowego i sięgają aż za pętlę autobusową po granicę z lasem. Niektóre rośliny o średnicy w tzw. pierśnicy pnia ok. 2 m. Druga mająca mniej szczęścia aleja znajduje się na ulicy Jedności w okolicach Zajazdu Pocztowego w kierunku miasta. Pozostały już tylko pojedyncze bardzo wiekowe rośliny.

Jarząb szwedzki różni się od jarzębiny jaką znamy. Jego liście są eliptyczne lub jajowate, pierzasto klapowane wielkości do 10 cm. Pokryte od spodu szarym mączystym nalotem. Owoce jaskrawe, pomarańczowoczerwone, elipsoidalne o średnicy do. 12 mm. Rośnie powoli dorastając do 20 m wysokości. Większość drzew raczej nie przekracza 12-15 m. Naturalnie występuje w Europie Północnej w Skandynawii, w Polsce rośnie dziko na Pomorzu Zachodnim. Bardzo dobrze znosi warunki miejskie, rośnie na słabych glebach ale wymaga stanowisk słonecznych. Jest to apomikt, to znaczy taka roślina, która do stworzenia zarodków w nasionach nie potrzebuje zapłodnienia.

Jarzębina w wierzeniach ludowych postrzegana była jako "dobre" drzewo. Wpleciona w wieniec dożynkowy wróżyła dobre zbiory na przyszły rok. Napary z jej kwiatów i owoców uśmierzały bóle wątroby. Również w praktykach magicznych odgrywała ważną rolę. Wypowiadając zaklęcie: "Krosty, krościenice i wrzody jak orzębinie jagody, wyrzucam was!", można było pozbyć się wszelakiego rodzaju oszpecających wrzodów z twarzy. Świadczyła o niewierności małżonków oraz przepowiadała wojny i nieszczęścia.

mgr inż. Agnieszka Kochańska
PWSZ Sulechów

góra